Zasady i tryb przyznawania dodatków mieszkaniowych reguluje ustawa z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 1335).
Prawo do uzyskania dodatku mieszkaniowego zależy od łącznego spełnienia następujących warunków:

• posiadania tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego, zamieszkiwania w nim oraz ponoszenia wydatków związanych z utrzymaniem tego lokalu;
• kryterium dochodowego.
• normatywnej powierzchni użytkowej;

Tytuł prawny rozumiany jako:

• najem, podnajem,
• spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego,
• własność samodzielnego lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego,
• bez tytułu prawnego – oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo najem socjalny lokalu.

Kryterium dochodowe określone w ustawie o dodatkach mieszkaniowych jako procent przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, obowiązującego w dniu złożenia wniosku (uwzględniane przy ustalaniu  wysokości dodatku mieszkaniowego) wynosi w gospodarstwie:

– jednoosobowym – 40%;
– wieloosobowym – 30%.

Za dochód uważa się dochód w rozumieniu art.3 pkt1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych.
Powierzchnia użytkowa lokalu lub domu jednorodzinnego w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać normatywnej powierzchnio więcej niż 30%:

– 45,5 m² (35 m² + 30%) – dla 1 osoby,
– 52,0 m² (40 m² +30%) – dla 2 osób,
– 58,5 m² (45 m² +30%) – dla 3 osób,
– 71,5 m² (55 m² + 30%) – dla 4 osób,
– 84,5 m² (65 m² +30%) – dla 5 osób,
– 91,0 m² (70 m² +30%) – dla 6 osób (dla każdej kolejnej osoby zwiększa się normatywną powierzchnię o 5 m²).

Dodatek mieszkaniowy jest świadczeniem pieniężnym, mającym na celu dofinansowanie do wydatków ponoszonych w związku z zajmowaniem lokalu mieszkalnego.
Wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę między wydatkami przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego a określoną procentowo kwotą bieżących dochodów gospodarstwa domowego, którą musi pokryć sam wnioskodawca.

Wydatki na mieszkanie:

• czynsz,
• koszty eksploatacji i fundusz remontowy,
• koszty eksploatacji i fundusz remontowy,
• zaliczki na koszty zarządu nieruchomością wspólną,
• odszkodowanie za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego,
• opłaty za energię cieplną (centralne ogrzewanie, ciepła woda),
• opłaty za wodę i ścieki,
• opłaty za śmieci i nieczystości ciekłe,
• wydatek stanowiący podstawę obliczenia ryczałtu na zakup opału.

Część wydatków, które musi pokryć wnioskodawca z bieżących dochodów wynosi od 10% do 15% w zależności od liczby członków gospodarstwa domowego. Dodatek mieszkaniowy przyznawany jest w drodze decyzji administracyjnej na okres 6 miesięcy. Przyznany dodatek wypłacany jest zarządcy budynku lub osobie uprawnionej do pobierania należności za zajmowany lokal mieszkalny.